Φωνοθεραπεία

Πώς μπορούμε να γνωρίζουμε αν έχουμε πρόβλημα στη φωνή μας;

Τα προβλήματα της φωνής συμβαίνουν με μια αλλαγή στον ήχο της που συχνά περιγράφεται ως βραχνή, αναπνευστική ή πιεσμένη φωνή. Τα άτομα με προβλήματα φωνής συχνά παραπονιούνται για έντονη φωνητική κόπωση κατά τη διάρκεια της ομιλίας, έντονο βράγχος φωνής, αλλαγή στη ποιότητα της φωνής, απώλεια φωνής (αφωνία) και μερικές φορές για ένα αίσθημα «κόμπου» στο λαιμό.

Πιθανές αιτίες των διαταραχών της φωνής

Οι παράγοντες που μπορούν να αποτελέσουν διαταραχές της φωνής ή αλλιώς Δυσφωνία ποικίλουν. Η πιο βασική αιτία είναι συνήθως η κακή χρήση ή αλλιώς κατάχρηση της φωνής. Για παράδειγμα, ένα άτομο μπορεί να παρουσιάσει βραχνή φωνή μετά από έντονη ζητωκραυγή (π.χ. κατά τη διάρκεια ενός ποδοσφαιρικού αγώνα). Επίσης, ο ακατάλληλος τρόπος αναπνοής και ο ελλιπής συντονισμός αναπνοής - φώνησης μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα στο φωνητικό μηχανισμό και φωνητική κόπωση.

Τι είναι η Δυσφωνία

Με τον όρο Δυσφωνία αναφερόμαστε στα συμπτώματα και τη παθολογία του λάρυγγα (π.χ. όζοι, πολύποδας, κύστη, κ.τ.λ.) στο σημείο των φωνητικών χορδών.

Τα πιο συχνά συμπτώματα τα οποία παρατηρούνται είναι βραχνάδα, μειωμένη ένταση και δύναμη φωνής, κόπωση κατά την ομιλία και «κλείσιμο» της φωνής, συχνή αίσθηση ενός ξένου σώματος στο λαιμό («κόμπος στο λαιμό»), ασθενική φωνή ή πιεσμένη παραγωγή φωνής, δυσκολίες στη κατάποση.

Όλοι έχουμε παρατηρήσει τα παραπάνω συμπτώματα έπειτα από ένα δυνατό κρυολόγημα, φαρυγγίτιδα ή λαρυγγίτιδα. Όμως, όταν αυτά επιμένουν και μετά το πέρασμα της ασθένειας τότε ίσως πρόκειται για δυσφωνία.

Σε ποιες επαγγελματικές κατηγορίες η δυσφωνία εμφανίζεται συχνότερα;

Συνήθως τα προβλήματα φωνής και οι δυσκολίες κατά τη φώνηση εμφανίζονται κυρίως σε άτομα που το επάγγελμά τους απαιτεί την έντονη και διαρκή χρήση φωνής στο χώρο εργασίας τους. Αυτοί είναι οι λεγόμενοι «επαγγελματίες χρήστες φωνής» όπως για παράδειγμα τραγουδιστές, ηθοποιοί, ψάλτες, ιερείς, καθηγητές, δάσκαλοι, εργαζόμενοι σε τηλεφωνικά κέντρα κ.α.



Αίτια των Διαταραχών Φωνής

Οι διαταραχές φώνησης μπορεί να οφείλονται σε:

Α) Λειτουργικά Αίτια
  1. Λανθασμένη χρήση της φωνής κυρίως από άτομα που χρησιμοποιούν τη φωνή στη δουλειά τους (επαγγελματίες χρήστες φωνής π.χ. δάσκαλοι, δικηγόροι, τραγουδιστές, κ.α.).
  2. Χρήση τσιγάρου.
  3. Κακή τεχνική χρήσης της φωνής στην ομιλία, την αναπνοή ή το τραγούδι.
Β) Οργανικά Αίτια

1. Καλοήθεις ασθένειες του λάρυγγα (π.χ. χρόνια λαρυγγίτιδα).
2. Κακοήθεις ασθένειες του λάρυγγα (π.χ. καρκίνος λάρυγγα)
3.Τραύμα ή κάκωση του λάρυγγα (π.χ. ύστερα από ατύχημα, διασωλήνωση ή εισπνοή χημικών).
4. Νευρολογικές παθήσεις (π.χ. Νόσος Parkinson, Σκλήρυνση κατά πλάκας).

Γ) Ψυχοσωματικά / Ψυχολογικά Αίτια
  1. Καταστάσεις άγχους, μετατραυματικές εμπειρίες, κατάθλιψη κ.α.
  2. Ψυχοσυναισθηματικά προβλήματα.


Διάγνωση

Η διάγνωση γίνεται από ΩΡΛ Ιατρό (Φωνίατρο), εξειδικευμένο στις διαταραχές της φωνής, με τη χρήση ενδοσκοπικών μέσων. Αρκετές φορές, όταν το πρόβλημα είναι σοβαρό και αρκετά εγκατεστημένο χρειάζεται χειρουργική αφαίρεση του προβληματικού ιστού (π.χ. πολύποδας ή κύστη στις φωνητικές χορδές).


Θεραπεία /αντιμετώπιση

Συνήθως, η πλειοψηφία των δυσφωνιών οφείλεται σε λανθασμένη χρήση της φωνής και γενικότερα ολόκληρου του φωνητικού μηχανισμού. Γι’ αυτό, σε όλες τις περιπτώσεις συνίσταται άμεση διάγνωση και λογοθεραπευτική αντιμετώπιση από Ειδικό Φωνοθεραπευτή, δηλαδή Λογοθεραπευτή εξειδικευμένο σε προβλήματα φωνής. Ο φωνοθεραπευτής παρέχει γνώσεις σχετικά με τη φωνητική υγιεινή και τη σωστή χρήση φωνής εξατομικευμένα στην περίπτωση του κάθε ασθενή. Κατά την διάρκεια της αποκατάστασης των προβλημάτων φωνής χρησιμοποιούνται εξειδικευμένες μέθοδοι θεραπείας της φωνής, τεχνικές και φωνητικές ασκήσεις οι οποίες στοχεύουν:

  • στην εκμάθηση και χρήση της σωστής αναπνοής.
  • στην ενδυνάμωση των φωνητικών χορδών και των μυών μέσω ειδικών ασκήσεων φώνησης.
  • στη σταθεροποίηση και επέκταση του εύρους της  φωνής με λογοθεραπευτική παρέμβαση.
  • στην αύξηση της φωνητικής παραγωγής του ασθενή.
  • στη βελτίωση της ποιότητας της φωνής του σύμφωνα με τις δικές του ανάγκες (κοινωνικές ή επαγγελματικές).
  • στη σωστή στάση του σώματος και κατά συνέπεια των οργάνων της φώνησης.

 

Η φωνοθεραπευτική παρέμβαση και η σωστή εκμάθηση παραγωγής της φωνής είναι σημαντική για την αντιμετώπιση της δυσφωνίας ανεξάρτητα από την αιτία που προκλήθηκε.

Η Φωνοθεραπεία συνιστάται όταν η φωνή ακούγεται βραχνή,  ασθενική, πιεσμένη, διακεκομμένη ή κουρασμένη. Με τη θεραπεία φωνής βελτιώνεται η ποιότητα, η καθαρότητα και η δύναμη της φωνής, μειώνεται η βραχνάδα, βελτιώνεται ο τρόπος χρήσης αναπνοής-φώνησης και ο ασθενής επανέρχεται πλήρως στις φωνητικές του υποχρεώσεις χωρίς κανένα σύμπτωμα φωνητικής κόπωσης.